معرفی انواع خورشت های خوشمزه ایرانی؛ ۲۰ مدل مجلسی، ساده و بدون گوشت
خورشت یکی از بخشهای مهم فرهنگ غذایی ایرانی است؛ غذایی که در طول نسلها، با توجه به محصولات محلی، ذائقه مردم و شیوههای گوناگون آشپزی در هر منطقه شکل گرفته است. به همین دلیل، وقتی از خورشت های ایرانی صحبت میکنیم، با مجموعهای متنوع از غذاها روبهرو هستیم که هرکدام عطر، طعم و روش پخت مخصوص خودشان را دارند. از خورشت های با سبزی و ترش گرفته تا خورشت های شیرین و ملس، هر منطقه ایران سهمی در این تنوع دارد. تفاوت آبوهوا، محصولات کشاورزی در دسترس و عادتهای غذایی مردم نیز باعث شده است که خورشت های محلی در شهرها و استانهای مختلف، ویژگیهای متفاوتی داشته باشند.
آشنایی با انواع خورشت ایرانی به شما کمک میکند برای موقعیتهای مختلف، انتخابهای بیشتری داشته باشید؛ چه بخواهید یک خورشت مجلسی ایرانی برای پذیرایی از مهمان آماده کنید، چه به دنبال غذایی ساده برای وعدههای خانوادگی باشید. در این راهنما، لیست انواع خورشت ایرانی را همراه با معرفی مواد اولیه، ویژگیهای طعمی و نکات کاربردی هر غذا بررسی میکنیم. همچنین با انواع خورش ایرانی با گوشت و مرغ آشنا میشوید و میتوانید گزینهها را از نظر هزینه مواد اولیه، زمان پخت، امکان تهیه بدون گوشت و مرغ و تناسب با ذائقه خود مقایسه کنید. در پایان، شناخت بهتری از خورشتهای معروف ایرانی خواهید داشت و راحتتر میتوانید غذای مناسب برای هر روز یا هر مهمانی را انتخاب کنید.
انواع خورشت ایرانی با گوشت قرمز
وقتی صحبت از غذای ایرانی میشود، خورشت ها جایگاه ویژهای در سفره ما دارند. بعضی از آنها مثل قورمه سبزی و قیمه، غذای همیشگی بسیاری از خانوادهها هستند؛ بعضی دیگر مثل خورش خلال کرمانشاهی و خورش به اصفهانی، طعم متفاوتی دارند و میتوانند سفره مهمانی را جذابتر کنند. از خورشت های ترش و سبزیدار گرفته تا خورشت های ملس و شیرین، انواع خورشت ایرانی با گوشت قرمز آنقدر متنوع هستند که تقریباً هر سلیقهای میتواند غذای مورد علاقهاش را پیدا کند.
در این بخش، با ۱۲ خورش ایرانی آشنا میشوید و میبینید هرکدام چه طعمی دارند، با چه موادی درست میشوند و برای چه موقعیتی مناسباند. اگر هم میخواهید یک خورشت ساده ایرانی برای ناهار درست کنید یا برای مهمانی غذای متفاوتی در نظر بگیرید، این فهرست به شما کمک میکند راحتتر تصمیم بگیرید.
۱. خورشت کرفس؛ برای دوستداران سبزیهای معطر
خورشت کرفس یکی از خورشتهایی است که عطر سبزیهای معطر در آن حسابی به چشم میآید. این غذا با گوشت قرمز، ساقه و برگ کرفس، نعنا، جعفری و پیاز درست میشود و معمولاً کمی طعم ترش دارد. ترکیب کرفس و سبزیها، مزه خاصی به خورش میدهد که آن را از غذاهایی مثل قیمه و قورمه سبزی متفاوت میکند.
برای خوشمزهتر شدن خورش کرفس، بهتر است ساقه کرفس و سبزیها را جداگانه تفت دهید و بعد به گوشت اضافه کنید. در آخر هم میتوانید با کمی آبغوره یا چاشنی دلخواهتان، ترشی غذا را تنظیم کنید.
اگر از خورشت های سبزیدار خوشتان میآید اما دوست دارید بهجای قورمه سبزی غذای دیگری درست کنید، خورش کرفس انتخاب خوبی است. این خورش را معمولاً با برنج سرو میکنند و هم برای ناهار خانوادگی مناسب است و هم برای مهمانی.
۲. خورشت قیمه؛ از غذاهای همیشگی سفره ایرانی
کمتر کسی پیدا میشود که با طعم خورشت قیمه آشنا نباشد. این خورشت خوشمزه با گوشت، لپه، پیاز، رب گوجهفرنگی و لیموعمانی درست میشود و معمولاً کمی زعفران هم به آن اضافه میکنند. سیبزمینی سرخشدهای که روی قیمه میریزند، هم ظاهر غذا را زیباتر میکند و هم آن را برای خیلیها دوستداشتنیتر میکند.
راز یک قیمه خوشمزه این است که گوشت و لپه بهاندازه کافی بپزند، اما لپهها آنقدر نرم نشوند که کاملاً له شوند. لیموعمانی هم عطر خوبی به خورش میدهد؛ فقط بهتر است هستههای آن را خارج کنید تا غذا تلخ نشود. اگر عطر دارچین را دوست دارید، میتوانید مقدار کمی هم به خورش اضافه کنید.
خورش قیمه از آن غذاهایی است که هم برای ناهار معمولی خانواده مناسب است و هم برای مهمانی و نذری. اگر میخواهید یکی از معروف ترین خورشت های ایرانی را درست کنید که بیشتر اعضای خانواده طعمش را دوست دارند، قیمه انتخاب مطمئنی است.
۳. خورشت بامیه جنوبی؛ با طعم گوجه و کمی ترشی
خورشت بامیه از غذاهای محبوب جنوب ایران است. در این خورش، بامیه با گوشت، پیاز، سیر، گوجهفرنگی و رب گوجهفرنگی میپزد و در پایان میتوان با کمی آبلیمو، طعم ترش و دلچسبی به آن داد. اگر بامیه را دوست دارید، این غذا یکی از راههای خوشمزه برای استفاده از آن در کنار برنج است.
برای اینکه بامیهها در خورش له نشوند، بهتر است آنها را جداگانه کمی تفت دهید و زمانی به قابلمه اضافه کنید که گوشت تقریباً پخته باشد. اگر بامیه را از همان اول داخل خورش بریزید، ممکن است تا پایان پخت شکل خودش را از دست بدهد.
خورش بامیه برای کسانی مناسب است که غذاهای گوجهای و کمی ترش را دوست دارند. اگر هم تا امروز بامیه را فقط در غذاهای سادهتر استفاده کردهاید، بد نیست این خورش جنوبی را امتحان کنید.
۴. خورشت بادمجان؛ خوشمزه و مناسب مهمانی
اگر بادمجان سرخشده را دوست دارید، احتمالاً از خورشت بادمجان هم خوشتان میآید. این غذا با گوشت قرمز، بادمجان، پیاز و رب گوجهفرنگی درست میشود و در بعضی دستورها گوجهفرنگی و فلفل سبز هم به آن اضافه میکنند. بادمجانهای سرخشدهای که روی خورش قرار میگیرند، ظاهر زیبایی به غذا میدهند و در کنار سس غلیظ و گوشت نرم، ترکیب خوشمزهای میسازند.
برای پخت این خورش، ابتدا بادمجانها را پوست بگیرید، کمی نمک بزنید و بعد از حدود نیم ساعت آبکشی و خشک کنید. سپس آنها را جداگانه سرخ کنید. وقتی گوشت کاملاً پخت، بادمجانها را روی خورش بچینید و اجازه دهید مدتی با سس غذا بپزند. با این روش، بادمجانها طعم خورش را میگیرند و شکلشان هم بهتر حفظ میشود.
خورش بادمجان هم برای وعدههای خانوادگی مناسب است و هم میتواند یکی از انتخابهای شما برای مهمانی باشد. اگر طعم ترش را دوست دارید، کمی آبغوره هم میتواند مزه آن را بهتر کند.
۵. خورشت آلو؛ از ترش تا شیرین، مطابق سلیقه شما
خورشت آلو را میتوانید به شکلی درست کنید که ترش، ملس یا کمی شیرین باشد. همهچیز به نوع آلو و مقدار چاشنیای بستگی دارد که به غذا اضافه میکنید. ترکیب گوشت و آلو، طعم متفاوتی به این خورش میدهد و آن را به انتخاب خوبی برای کسانی تبدیل میکند که دوست دارند مزههای میوهای را در غذای اصلی هم تجربه کنند.
در روشی که برای این خورش در نظر گرفتهایم، ابتدا گوشت را با پیاز تفت میدهند و بعد همراه با ادویه و رب گوجهفرنگی میپزند. آلوها پس از نرم شدن گوشت به قابلمه اضافه میشوند تا طعمشان به خورش برسد. اگر آلوها ترش باشند و طعم ملایمتری بخواهید، میتوانید در آخر کمی شکر اضافه کنید؛ بهتر است مقدار آن را کمکم تنظیم کنید.
خورش آلو را میتوانید با برنج برای ناهار یا مهمانی سرو کنید. اگر از غذاهای ترش و ملس خوشتان میآید و میخواهید خورشتی متفاوت از قیمه و قورمهسبزی داشته باشید، این گزینه را هم در فهرست خود قرار دهید.
۶. خورشت کنگر شیرازی؛ یک غذای فصلی و خوشعطر
خورشت کنگر شیرازی با کنگر، گوشت قرمز و سبزیهای معطر مثل نعنا و جعفری درست میشود. کنگر طعم خاصی دارد و وقتی در کنار سبزیها و گوشت میپزد، خورشتی خوشعطر به وجود میآورد. اگر خورش کرفس را دوست دارید و میخواهید یک غذای سبزیدار دیگر را هم امتحان کنید، خورش کنگر میتواند انتخاب جالبی باشد.
برای پخت این غذا، کنگر و سبزیها را پس از شستن و خرد کردن جداگانه تفت دهید. گوشت هم با پیاز و ادویه میپزد و بعد کنگر و سبزیها را به آن اضافه کنید. در آخر میتوانید با کمی آبلیمو، ترشی خورش را به اندازه دلخواهتان برسانید.
یک نکته مهم درباره این غذا، زمان تهیه کنگر است. کنگر بیشتر در بهار و تابستان پیدا میشود و در تمام سال بهآسانی در دسترس نیست. پس اگر دوست دارید خورش کنگر درست کنید، در این فصلها حواستان باشد کنگر تازه تهیه کنید. این خورش را میتوانید همراه با برنج برای یک ناهار خوشمزه آماده کنید.
۷. خورشت خلال کرمانشاهی؛ با عطر زعفران و خلال بادام
خورشت خلال یکی از معروفترین غذاهای کرمانشاه است که خلال بادام نقش مهمی در طعم و ظاهر جذاب آن دارد. این خورش با گوشت، پیاز، خلال بادام، زعفران و چاشنیهایی مثل لیموعمانی درست میشود. عطر زعفران و خلال بادام، آن را از بسیاری از خورشتهای دیگر متفاوت میکند و باعث میشود برای مهمانیها هم انتخاب خوبی باشد.
در تهیه خورشت خلال، ابتدا گوشت را با پیاز و ادویه میپزند. خلال بادام را هم بهتر است پیش از استفاده خیس کنید و در قسمت آخر پخت به خورش اضافه کنید تا بیش از اندازه نرم نشود. زعفران نیز به غذا رنگ و عطر خوبی میدهد. اگر از لیموعمانی استفاده میکنید، حواستان باشد که تلخی آن طعم خورش را خراب نکند.
خورش خلال معمولاً با برنج سرو میشود و برای زمانی مناسب است که میخواهید غذای متفاوتی روی سفره بگذارید. اگر به غذاهای زعفرانی و خوشعطر علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم این خورش کرمانشاهی را هم امتحان کنید.
۸. خورشت قورمه سبزی؛ با عطر سبزی سرخشده و لیموعمانی
قورمه سبزی برای خیلی از خانوادههای ایرانی فقط یک غذا نیست؛ عطر آن میتواند یادآور ناهارهای دورهمی و سفرههای خانوادگی باشد. این خورش با گوشت، لوبیا، سبزی قورمه و لیموعمانی درست میشود. البته دستور پخت آن در خانههای مختلف کمی فرق دارد؛ بعضیها سبزی را بیشتر سرخ میکنند، بعضیها ترشی بیشتری دوست دارند و نوع لوبیا هم ممکن است متفاوت باشد.
برای درست کردن قورمه سبزی خوشمزه، سبزیها را جداگانه تفت دهید تا عطرشان آزاد شود، اما مراقب باشید نسوزند. گوشت و لوبیا هم باید فرصت کافی برای پخت داشته باشند. وقتی گوشت تا حدی نرم شد، سبزی را اضافه کنید و اجازه دهید خورش با حرارت ملایم بپزد. لیموعمانی هم به غذا عطر و ترشی میدهد.
قورمه سبزی معمولاً با برنج سرو میشود و برای ناهار خانوادگی، مهمانی و حتی دورهمیهای آخر هفته انتخاب محبوبی است. فقط یادتان باشد برای پخت این غذا عجله نکنید؛ هرچه مواد با حرارت ملایم بهتر بپزند، خورش جاافتادهتر میشود.
۹. خورشت ریواس کردی؛ برای کسانی که طعم ترش دوست دارند
اگر طعم ترش را در غذا دوست دارید، خورشت ریواس کردی را از دست ندهید. ریواس مزه ترشی دارد و در کنار گوشت، پیاز، نعنا و جعفری، خورشتی درست میکند که با قیمه و قورمهسبزی فرق دارد. این غذا انتخاب خوبی برای کسانی است که دوست دارند از مواد فصلی استفاده کنند و طعمهای تازهای را در آشپزی تجربه کنند.
برای پخت خورشت ریواس، ابتدا گوشت را با پیاز و ادویه میپزند. نعنا و جعفری را جداگانه تفت میدهند و بعد به گوشت اضافه میکنند. ریواس باید در آخر پخت داخل قابلمه برود؛ چون اگر مدت زیادی بپزد، ممکن است له شود و شکل خودش را از دست بدهد. بهتر است بعد از اضافه کردن ریواس هم خورش را زیاد هم نزنید.
خورش ریواس را میتوانید با برنج سرو کنید. اگر میخواهید این غذای کردی را امتحان کنید، فصل تهیه ریواس را هم در نظر بگیرید و زمانی که ریواس تازه پیدا میشود، آن را در برنامه غذاییتان قرار دهید.
۱۰. خورشت کدو سبز شمالی؛ یک انتخاب متفاوت برای ناهار
خورشت کدو سبز شمالی با گوشت، کدو سبز، پیاز، سیر و رب گوجهفرنگی درست میشود. در بعضی دستورها لپه هم به مواد اضافه میکنند. کدو سبز طعم ملایمی دارد و در کنار گوشت و گوجهفرنگی، خورشتی خوشمزه درست میکند که میتوانید آن را در برنامه غذایی روزانه خانواده قرار دهید.
برای اینکه کدوها در خورش له نشوند، آنها را جداگانه سرخ کنید و زمانی به قابلمه اضافه کنید که گوشت پخته باشد. گوجهفرنگی را هم میتوانید در همین مرحله اضافه کنید و اجازه دهید مواد با هم بپزند تا سس خورش غلیظ شود. اگر طعم ترش را دوست دارید، در آخر کمی آبلیمو یا آبغوره به آن اضافه کنید.
این خورش را معمولاً با برنج سرو میکنند و میتواند تنوع خوبی برای روزهایی باشد که نمیخواهید دوباره قیمه یا قورمهسبزی بپزید. اگر کدو سبز در خانه دارید و به دنبال یک غذای کامل با آن هستید، خورش کدو سبز را هم امتحان کنید.
۱۱. خورشت به اصفهانی؛ ترکیب گوشت، به و زعفران
خورشت به اصفهانی یکی از غذاهایی است که با ترکیب میوه و گوشت، طعم متفاوتی پیدا میکند. این خورش با گوشت، به، آلو و زعفران درست میشود و بسته به ذائقه شما میتواند ملس یا کمی شیرین باشد. به هنگام پخت نرم میشود و عطر خاصی به غذا میدهد؛ آلو و زعفران هم طعم و بوی آن را کامل میکنند.
برای تهیه این خورش، ابتدا گوشت را با پیاز و ادویه بپزید. به را جداگانه کمی تفت دهید تا نرم شود، اما شکلش را از دست ندهد. سپس آن را همراه با آلو، زعفران و مقدار دلخواه شکر به خورش اضافه کنید. در این روش کمی رب گوجهفرنگی هم به کار میرود تا رنگ و طعم غذا کاملتر شود.
اگر طعم ملس را دوست دارید و میخواهید برای مهمانی غذایی متفاوت از خورشتهای معمول درست کنید، خورش به انتخاب خوبی است. این غذا را با برنج سرو کنید و مقدار شیرینی آن را با توجه به ذائقه خود و خانوادهتان تنظیم کنید.
۱۲. خورشت گل کلم کرمانشاهی؛ با طعم ترش و ملس
خورشت گل کلم کرمانشاهی یکی دیگر از غذاهای محلی خوشمزه است که با گوشت، لپه، گلکلم، رب گوجهفرنگی و رب آلو درست میشود. ترکیب گلکلم با چاشنی ترش، طعم متفاوتی به این خورش میدهد. اگر گلکلم را بیشتر در غذاهایی مثل سوپ یا بهصورت ساده مصرف میکنید، با این خورش میتوانید شکل دیگری از استفاده آن را تجربه کنید.
برای تهیه این غذا، ابتدا گوشت و لپه را همراه با پیاز و ادویه بپزید و ربها را اضافه کنید تا سس خورش شکل بگیرد. گلکلم را جداگانه سرخ کنید و بعد داخل قابلمه بریزید تا همراه بقیه مواد بپزد. بهتر است گلکلم را از همان ابتدا اضافه نکنید؛ چون ممکن است بیش از اندازه نرم شود. در آخر هم میتوانید با کمی آبلیمو، ترشی غذا را تنظیم کنید.
خورش گل کلم را با برنج سرو کنید. اگر دوست دارید غذاهای محلی بیشتری را امتحان کنید یا میخواهید از گلکلم در یک غذای اصلی استفاده کنید، این خورش کرمانشاهی را هم در فهرست خود داشته باشید.
برای خورشت های ایرانی گوشت گوسفندی بهتر است یا گوساله؟
برای پخت خورشت های ایرانی میتوانید هم از گوشت گوسفندی استفاده کنید و هم از گوشت گوساله. انتخاب بین این دو بیشتر به سلیقه شما بستگی دارد. گوشت گوسفندی معمولاً عطر و طعم قویتری دارد و کمی چربی آن میتواند خورش را خوشمزهتر کند. گوشت گوساله طعم ملایمتری دارد و اگر گوشت کمچربتر میخواهید، گزینه مناسبی است.
برای خورشت هایی مثل قیمه، قورمهسبزی و خورشت کرفس، هر دو نوع گوشت قابل استفادهاند. اگر عطر گوشت را در غذا بیشتر دوست دارید، گوشت گوسفندی را امتحان کنید؛ اگر طعم ملایمتر را ترجیح میدهید، گوشت گوساله هم انتخاب خوبی است.
البته فقط نوع گوشت مهم نیست. تازه بودن گوشت، اندازه تکهها و زمان پخت هم روی نتیجه نهایی تأثیر دارند. بهتر است گوشت را به تکههای تقریباً یکسان خرد کنید تا همه قسمتها بهخوبی بپزند و در پایان، خورشت شما بافت یکدستی داشته باشد.
کدام قسمت گوشت برای خورشت مناسبتر است؟
برای بیشتر خورشت های ایرانی بهتر است از قسمتهایی از گوشت استفاده کنید که با پخت آرام نرم میشوند و طعم خوبی به غذا میدهند. سردست و گردن گوسفندی و سردست گوساله از گزینههای مناسب برای تهیه خورش هستند. این قسمتها با زمان کافی نرم میشوند و به خوشطعم شدن سس غذا کمک میکنند.
هنگام خرید میتوانید از قصاب بخواهید گوشت را مخصوص خورش خرد کند. بهتر است تکهها نه خیلی بزرگ باشند و نه بیش از اندازه کوچک؛ چون تکههای بزرگ دیرتر میپزند و تکههای خیلی کوچک ممکن است در طول پخت له شوند.
مقدار چربی گوشت را هم با توجه به سلیقه خودتان انتخاب کنید. کمی چربی میتواند به خوشطعم شدن خورش کمک کند، اما اگر غذای کمچربتری میخواهید، لازم نیست گوشت چرب بخرید. در نهایت، زمان پخت را با توجه به نوع گوشت و دستور همان خورشت تنظیم کنید؛ چون همه خورشتها به یک اندازه زمان نیاز ندارند.
انواع خورشت ایرانی با مرغ
اگر دوست دارید برای ناهار یا مهمانی یک خورشت خوشمزه با مرغ درست کنید، گزینههای زیادی پیش روی شماست. بعضی از انواع خورشت های ایرانی مثل فسنجون و آلو اسفناج با مرغ طعم ملس و دلچسبی پیدا میکنند؛ بعضی مثل خورش مرغ، سادهتر هستند و با مواد اولیهای تهیه میشوند که معمولاً در خانه داریم. خورشت انار هم با رنگ زیبا و طعم متفاوتش میتواند انتخاب جالبی برای روزهایی باشد که میخواهید غذای تازهای را امتحان کنید.
در ادامه، پنج مورد از انواع خورش با مرغ را معرفی میکنیم. هرکدام از این غذاها روشهای پخت متفاوتی دارند و ممکن است در بعضی دستورها با گوشت قرمز هم تهیه شوند؛ اما اینجا با مدل مرغی آنها آشنا میشوید.
۱. خورشت فسنجون با مرغ؛ خوشمزه با طعم ترش یا ملس
فسنجون یکی از خورشت های محبوب ایرانی است که ترکیب گردوی آسیابشده و رب انار، طعم و ظاهر خاصی به آن میدهد. این خورش معمولاً رنگ تیره و سس غلیظی دارد و وقتی روغن گردو روی سطح آن جمع میشود، ظاهرش اشتهابرانگیزتر هم میشود. خورشت فسنجان را در مناطق مختلف ایران با روشهای گوناگونی میپزند و حتی میزان ترشی و شیرینی آن هم از خانهای به خانه دیگر فرق میکند.
در مدل مرغی، میتوانید از ران یا سینه مرغ استفاده کنید یا ترکیبی از هر دو را به کار ببرید. گردو و رب انار دو ماده اصلی این غذا هستند و انتخاب رب انار، نقش زیادی در طعم نهایی دارد. اگر خورشت ترش دوست دارید، رب انار ترش انتخاب خوبی است؛ اما اگر طعم ملس را بیشتر میپسندید، میتوانید از رب انار ملس استفاده کنید و در صورت نیاز کمی شیرینی به آن اضافه کنید.
خورش فسنجون به زمان نیاز دارد تا گردو بهخوبی بپزد و خورش جا بیفتد. برای همین، اگر میخواهید آن را برای مهمانی آماده کنید، بهتر است از قبل برای پختش وقت بگذارید. این خورش در کنار برنج سرو میشود و برای مهمانیهای خانوادگی و مناسبتهایی که میخواهید غذای خاصتری روی سفره بگذارید، انتخاب خوبی است.
۲. خورشت مرغ؛ یک غذای ساده و دوستداشتنی برای وعدههای خانوادگی
خورشت مرغ از آن غذاهایی است که میتوانید بدون استفاده از مواد اولیه زیاد، یک وعده خوشمزه برای خانواده آماده کنید. مرغ، پیاز، هویج، رب گوجهفرنگی و ادویهها مواد اصلی این غذا هستند. زعفران هم در صورت تمایل به آن اضافه میشود و عطر و رنگ بهتری به مرغ میدهد.
در این روش، مرغ را همراه با پیاز و ادویه تفت میدهند و بعد از اضافه کردن هویج، رب گوجهفرنگی و آب، اجازه میدهند مواد بهآرامی بپزند. در پایان، میتوانید خورشت را با سیبزمینی سرخشده و گوجهفرنگی تزیین کنید. همین تزیین ساده باعث میشود غذا ظاهر زیباتری پیدا کند و برای پذیرایی هم مناسب باشد.
یکی از خوبیهای خورش مرغ این است که میتوانید آن را با توجه به سلیقه خانواده تغییر دهید. اگر عطر زعفران را دوست دارید، کمی زعفران دمکرده اضافه کنید؛ اگر هم میخواهید سس خورش غلیظتر باشد، اجازه دهید آب آن در آخر پخت بهاندازه کافی کم شود.
خورشت مرغ همراه با برنج یک وعده کامل و سیرکننده است و برای ناهار روزهای شلوغ، غذای روزمره خانواده یا حتی مهمانی انتخاب مناسبی به شمار میرود. اگر به دنبال یک خورشت ساده ایرانی هستید که مواد اولیهاش بهراحتی پیدا شود، این غذا را در نظر داشته باشید.
۳. خورشت آلو اسفناج با مرغ؛ ترکیب سبزی، آلو و طعمی ملس
خورشت آلو اسفناج یکی از غذاهایی است که در آن طعم سبزی و آلو کنار هم قرار میگیرند. اسفناج و تره، پایه سبزی این خورش را تشکیل میدهند و آلو به آن طعمی ترش و ملس میدهد. نتیجه، خورشتی با رنگ سبز تیره و طعمی متفاوت است که میتواند تنوع خوبی در برنامه غذایی شما ایجاد کند.
در نسخه مرغی این غذا، میتوانید از سینه مرغ خردشده استفاده کنید. مرغ همراه با پیاز میپزد و مخلوط اسفناج، تره و سیر به آن اضافه میشود. آلوهای خورشتی هم پس از خیس خوردن، در قسمت آخر پخت داخل قابلمه میروند تا نرم شوند و طعمشان به خورش برسد. بهتر است آلوها را خیلی زود اضافه نکنید؛ چون ممکن است بیش از اندازه له شوند.
اگر طعم ترش و ملس را دوست دارید، خورش آلو اسفناج میتواند یکی از انتخابهای شما باشد. این غذا برای ناهار خانوادگی مناسب است و اگر آن را با برنج سرو کنید، یک وعده کامل خواهید داشت. ترکیب سبزی و آلو هم باعث میشود این خورشت با غذاهایی مثل خورشت مرغ یا فسنجون تفاوت داشته باشد.
۴. خورشت لوبیا سبز با مرغ؛ یک انتخاب خوشمزه برای تنوع غذایی
اگر میخواهید لوبیا سبز را به شکل متفاوتی در برنامه غذایی خانواده قرار دهید، خورشت لوبیا سبز با مرغ را امتحان کنید. این خورشت با لوبیا سبز، مرغ، هویج، پیاز، گوجهفرنگی و رب گوجهفرنگی تهیه میشود. سبزیجات در کنار مرغ، غذایی رنگارنگ درست میکنند که هم برای وعدههای روزمره مناسب است و هم میتواند جای خورشت های همیشگی را در برنامه غذایی شما بگیرد.
در این خورشت، لوبیا سبز را به تکههای کوچک برش میزنند و همراه با هویج و مرغ میپزند. گوجهفرنگی و رب هم به غذا رنگ میدهند و سس آن را خوشطعم میکنند. در پایان میتوانید کمی آبلیمو یا آبغوره اضافه کنید تا طعم خورشت با ذائقه شما هماهنگ شود.
یکی از نکتههای مهم این غذا، زمان پخت است. لوبیا سبز و مرغ باید بهاندازه کافی بپزند تا نرم شوند و سس خورشت هم فرصت پیدا کند غلیظ شود. اگر دوست دارید خورشت ظاهر بهتری داشته باشد، بهتر است لوبیاها را بیش از اندازه نپزید تا شکلشان حفظ شود.
خورش لوبیا سبز با مرغ را میتوانید همراه با برنج سرو کنید. اگر از غذاهای سبزیجاتدار خوشتان میآید و میخواهید بهجای خورشت های تکراری یک گزینه تازه داشته باشید، این خورشت انتخاب خوبی است.
۵. خورشت انار شمالی با مرغ؛ غذایی خوشرنگ با طعم انار
خورشت انار شمالی با مرغ، انتخاب خوبی برای کسانی است که دوست دارند طعم انار را در غذای اصلی هم تجربه کنند. ترکیب مرغ، رب انار، دانههای انار، پیاز، سیر و زعفران، خورشی با رنگ زیبا و مزهای ترش و ملس درست میکند. دانههای انار هم ظاهر غذا را جذابتر میکنند و باعث میشوند این خورش برای مهمانی و پذیرایی انتخاب جالبی باشد.
در این روش، مرغ را با پیاز، سیر و ادویه تفت میدهند و پس از کمی پخت، رب انار و زعفران را به آن اضافه میکنند. رب انار ملس برای این غذا انتخاب مناسبی است؛ اما اگر طعم شیرینتری دوست دارید، میتوانید مقدار کمی شکر به رب اضافه کنید و مزه آن را مطابق سلیقه خودتان تغییر دهید.
یک نکته مهم در پخت این خورش، زمان اضافه کردن دانههای انار است. بهتر است دانهها را در پنج دقیقه آخر پخت داخل قابلمه بریزید تا شکلشان حفظ شود. در این دستور آب اضافهای هم به خورش نمیریزند و مواد با حرارت ملایم میپزند تا طعمشان بهخوبی با هم ترکیب شود.
خورش انار را همراه با برنج سرو کنید. اگر برای مهمانی به دنبال یک خورشت خوشمزه با مرغ هستید که هم ظاهر زیبایی داشته باشد و هم طعمش با خورشهای معمول فرق کند، این غذای شمالی را در فهرست انتخابهایتان قرار دهید.
کدام خورشتهای ایرانی را میتوان بدون گوشت و مرغ درست کرد؟
برای درستکردن یک خورشت خوشمزه، همیشه به گوشت یا مرغ نیاز ندارید. بعضی از خورشت های ایرانی با سبزیجات، حبوبات و چاشنیهای مختلف آماده میشوند و با اینکه گوشت ندارند، میتوانند یک وعده کامل و دلچسب برای ناهار یا شام باشند. این خورشت ها برای روزهایی که میخواهید غذای سبکتر یا کمهزینهتری درست کنید هم انتخاب خوبی هستند.
در ادامه، سه مدل خورشت بدون گوشت و مرغ را معرفی میکنیم که هرکدام طعم متفاوتی دارند؛ از خورشت قارچ با عطر نعناع و جعفری گرفته تا باقلا قاتق گیلانی و دال عدس جنوبی.
خورشت قارچ؛ ترکیب قارچ و سبزیهای معطر
طرز تهیه خورشت قارچ انتخاب خوبی برای کسانی است که هم خورشهای سبزیدار را دوست دارند و هم میخواهند غذایی بدون گوشت و مرغ درست کنند. در این خورش، قارچ را با نعناع، جعفری، پیاز و سیر میپزند و برای خوشطعمتر شدن آن از چاشنیهایی مثل آبغوره و زعفران دمکرده هم کمک میگیرند.
خورش قارچ با رنگ سبزیهای معطر و تکههای قارچ، ظاهر متفاوتی دارد و طعم آن با میزان سرخکردن سبزی و مقدار آبغوره تغییر میکند. اگر طعم ترش را دوست دارید، میتوانید کمی آبغوره بیشتر اضافه کنید. این خورشت را با کته یا برنج زعفرانی سرو کنید تا یک غذای خانگی خوشعطر داشته باشید.
باقلا قاتق؛ خورشت معروف گیلانی با سیر و شوید
طرز تهیه باقلا قاتق رشتی را به کسانی پیشنهاد میکنیم که غذاهای شمالی و عطر سیر و شوید را دوست دارند. این خورشت گیلانی با پاچباقلا، شوید خشک، سیر و تخممرغ درست میشود و برخلاف بسیاری از خورشهای ایرانی، رب گوجهفرنگی یا چاشنیهای ترش در دستور اصلی آن جایی ندارند.
باقلا قاتق معمولاً کمآب سرو میشود و وقتی تخممرغها در خورش میپزند، ظاهر و بافت مخصوص خودش را پیدا میکند. عطر سیر و شوید در کنار باقلا، طعم ساده اما دلنشینی به غذا میدهد. برای درستکردن این خورشت، لازم نیست ساعتها پای اجاق بمانید؛ به همین دلیل، باقلا قاتق برای وعدههای روزمره هم انتخاب مناسبی است. آن را معمولاً همراه برنج سرو میکنند.
خورشت دال عدس؛ خورشی غلیظ با طعم تند و ترش
اگر طعم غذاهای جنوبی را میپسندید، طرز تهیه خورشت دال عدس را امتحان کنید. این خورشت با دال عدس، پیاز، سیر، سیبزمینی و رب گوجهفرنگی درست میشود و فلفل و تمر هندی به آن طعم تند و ترش میدهند. البته میتوانید مقدار فلفل و تمر هندی را با توجه به ذائقه خودتان کم یا زیاد کنید.
خورش دال عدس برخلاف خورشهای آبکی، در پایان پخت غلیظ میشود و مواد آن در کنار هم بافتی شبیه یک خورشت جاافتاده و لعابدار پیدا میکنند. عدس قرمز هم نسبتاً زود میپزد؛ بنابراین برای وقتهایی که غذای بدون گوشت میخواهید، گزینه کاربردیای است. این غذا در جنوب ایران محبوبیت زیادی دارد و معمولاً با برنج یا نان سرو میشود.
این سه خورشت نشان میدهند که برای داشتن تنوع در برنامه غذایی، لازم نیست همیشه سراغ گوشت و مرغ بروید. اگر غذای سبزیدار و معطر دوست دارید، خورشت قارچ را انتخاب کنید؛ اگر هوس یک غذای شمالی کردهاید، باقلا قاتق گزینه خوبی است و اگر طعم تند و ترش میخواهید، دال عدس را در فهرست غذاهایتان بگذارید.
کدام خورشت ایرانی برای مهمانی و پذیرایی مناسبتر است؟
برای انتخاب خورشت مجلسی، بهتر است به نوع پذیرایی، تعداد مهمانها و زمانی که برای آشپزی دارید توجه کنید. بعضی خورشت ها ظاهر مجلسیتری دارند و با زعفران، خلال بادام یا گردو جلوه خوبی به سفره میدهند؛ بعضی دیگر هم بهخاطر طعم آشنایشان برای بیشتر مهمانها انتخاب مطمئنی هستند.
-
خورشت خلال: با خلال بادام و رنگ زعفرانی، انتخابی مناسب برای مهمانیهای رسمی است.
-
خورشت فسنجون: سس غلیظ گردو و رب انار، ظاهر و طعم ویژهای به این خورشت میدهد. با تنظیم ترشی و شیرینی آن میتوانید طعمش را به سلیقه مهمانها نزدیک کنید.
-
خورشت قیمه: یکی از انتخابهای آشنا برای مهمانیهای خانوادگی و مراسم است؛ بهخصوص وقتی با سیبزمینی سرخشده و کمی زعفران تزیین شود.
-
خورشت بادمجان: با بادمجانهای سرخشده و گوجهفرنگی، ظاهر زیبایی دارد و برای پذیرایی از علاقهمندان به غذاهای سنتی مناسب است.
-
خورشت به: ترکیب به، آلو و زعفران، طعمی ملایم و کمی شیرین به این خورش میدهد و آن را به انتخابی متفاوت برای مهمانی تبدیل میکند.
اگر تعداد مهمانها زیاد است، از قبل زمان پخت را در نظر بگیرید. خورشت هایی مثل فسنجون به زمان بیشتری نیاز دارند، اما میتوانید آنها را از قبل آماده کنید. در نهایت، خورشتی برای مهمانی مناسبتر است که هم با ذائقه مهمانها جور باشد و هم فرصت کافی برای پخت آرام و تزیین آن داشته باشید.
کدام خورشت های ایرانی سادهتر و سریعتر آماده میشوند؟
همه خورشت های ایرانی به چند ساعت پخت نیاز ندارند. اگر وقت کمی دارید، بهتر است سراغ خورشت هایی بروید که مواد اولیهشان زود میپزد یا آمادهکردن آنها دردسر زیادی ندارد.
-
خورشت مرغ: با موادی مثل پیاز، مرغ، رب گوجهفرنگی و ادویهها آماده میشود و برای ناهار روزهای شلوغ انتخاب خوبی است.
-
خورشت قارچ: به زمان پخت طولانی نیاز ندارد و با قارچ، سبزیهای معطر و چند چاشنی ساده درست میشود.
-
باقلا قاتق: این خورش گیلانی مواد اولیه محدودی دارد و لازم نیست ساعتها منتظر جاافتادن آن بمانید.
-
خورشت کدو سبز: کدو زود میپزد و اگر مواد را از قبل آماده کرده باشید، میتوانید در زمان مناسبی یک خورش خانگی درست کنید.
-
خورشت دال عدس: دال عدس نسبتاً زود میپزد و این غذا برای وقتهایی که خورشی بدون گوشت و مرغ میخواهید، گزینه مناسبی است.
البته زمان آمادهشدن غذا به مقدار مواد، اندازه تکههای گوشت یا مرغ و میزان حرارت بستگی دارد. اگر میخواهید سریعتر آشپزی کنید، خردکردن مواد از قبل و استفاده از آب جوش میتواند کمککننده باشد. خورشت هایی مثل فسنجون و بعضی خورشت های گوشتی هم هرچند به زمان بیشتری نیاز دارند، با آمادهکردن بخشی از مواد از قبل راحتتر میشوند.
کدام خورشت های ایرانی اقتصادیتر هستند؟
هزینه درستکردن خورش به قیمت روز مواد اولیه، تعداد نفرات و مقدار گوشتی که استفاده میکنید بستگی دارد. بااینحال، اگر میخواهید هزینه غذا را کمتر کنید، میتوانید سراغ خورشت هایی بروید که بدون گوشت و مرغ آماده میشوند یا به مواد اولیه گرانقیمت نیاز ندارند.
-
خورشت دال عدس: بهجای گوشت از دال عدس استفاده میکند و با پیاز، سیبزمینی، رب گوجهفرنگی و چاشنیها آماده میشود.
-
باقلا قاتق: برای تهیه آن به پاچباقلا، شوید، سیر و تخممرغ نیاز دارید و گوشت یا مرغ در دستور اصلی آن نیست.
-
خورشت قارچ: با قارچ و سبزیهای معطر درست میشود و هزینه آن تا حد زیادی به قیمت قارچ و مقدار مصرفی بستگی دارد.
-
خورشت لوبیا سبز با مرغ: اگر مقدار مرغ را متناسب با تعداد نفرات تنظیم کنید و از لوبیا سبز و هویج بیشتر کمک بگیرید، میتوانید هزینه غذا را کنترل کنید.
-
خورشت کدو سبز: کدو در کنار مقدار متعادلی گوشت، میتواند حجم مناسبی از خورش را فراهم کند.
برای مدیریت بهتر هزینهها، قیمت مواد اولیه را برای تعداد نفرات خودتان حساب کنید؛ صرفاً ارزانبودن یک ماده غذایی به معنی ارزانترشدن کل خورشت نیست. برای مثال، گردو در خورشت فسنجون میتواند هزینه غذا را بالا ببرد، درحالیکه خورشت های حبوباتی معمولاً به گوشت نیاز ندارند. انتخاب مواد فصلی و خرید بهاندازه هم به کمشدن هزینه کمک میکند.
کدام خورشت های ایرانی ترش، کدام ملس یا شیرین هستند؟
یکی از جذابیتهای خورشت های ایرانی، تنوع طعم آنهاست. بعضی ترش و تندوتیز هستند، بعضی طعم متعادلی دارند و بعضی دیگر با شیرینی ملایم میوهها شناخته میشوند. اگر طعم دلخواهتان را بشناسید، میتوانید از میان انواع خورشت ایرانی راحتتر انتخاب کنید.
خورشت های ترش
اگر غذاهای ترش را دوست دارید، این خورشها را در نظر بگیرید:
-
خورشت ریواس: ریواس طعم ترش و تازهای به خورش میدهد.
-
خورشت کرفس: آبغوره یا آبغوره انگور میتواند ترشی دلپذیری به آن اضافه کند.
-
خورشت انار: رب انار ترش، طعم اصلی این خورشت را شکل میدهد.
-
خورشت بامیه: آبلیمو یا چاشنیهای ترش، طعم آن را خوشایندتر میکنند.
-
خورشت قارچ: با اضافهکردن آبغوره میتوانید طعم ترش آن را بیشتر کنید.
خورشت های ملس
طعم ملس، ترکیبی از ترشی و شیرینی است و میتوانید شدت هرکدام را با توجه به ذائقه خودتان تغییر دهید.
-
خورشت فسنجون: با انتخاب رب انار مناسب و تنظیم مقدار شکر یا شیرینکننده، میتوانید آن را ترش، ملس یا شیرین درست کنید.
-
خورشت آلو: طعم آن به نوع آلو و میزان ترشی یا شیرینی میوه بستگی دارد.
-
خورشت آلو اسفناج: آلو به خورش طعمی ملس میدهد که با میزان مصرف آن قابل تنظیم است.
-
خورشت به: ترکیب به و آلو، طعمی متمایل به شیرینی ایجاد میکند که میتوانید با چاشنی ترش متعادلش کنید.
-
خورشت گل کلم: بسته به نوع و مقدار رب آلو یا چاشنی مصرفی، میتواند طعم ترش و ملس داشته باشد.
خورشت های با طعم ملایم یا شیرین
اگر ترشی زیاد را دوست ندارید، خورشت هایی مثل خورشت مرغ، خورشت قیمه و خورشت بادمجان معمولاً انتخابهای آشناتری هستند. خورشت به هم با توجه به مقدار آلو و شکر میتواند شیرینتر از این گزینهها باشد. البته طعم نهایی هر غذا به دستور پخت و ذائقه شما بستگی دارد.
چطور طعم خورش را مطابق ذائقه خودمان تنظیم کنیم؟
برای تغییر طعم خورش، بهتر است چاشنی را کمکم اضافه کنید و هر بار غذا را بچشید. این چند نکته کمک میکند کنترل بیشتری روی طعم نهایی داشته باشید:
-
برای ترشترشدن: آبغوره، آبلیمو یا رب انار ترش را متناسب با نوع خورشت اضافه کنید. بهتر است مقدار کم بریزید و بعد از چند دقیقه دوباره غذا را بچشید.
-
برای شیرینترشدن: در خورشت هایی مثل فسنجون، مقدار کمی شکر یا شیره خرما اضافه کنید. برای خورشت هایی که با میوه درست میشوند، استفاده از آلو یا میوه شیرینتر هم میتواند طعم را تغییر دهد.
-
برای رسیدن به طعم ملس: اگر خورشت بیش از حد ترش است، مقدار کمی شیرینکننده اضافه کنید؛ اگر بیش از حد شیرین شده، کمی چاشنی ترش میتواند طعم را متعادل کند.
-
برای جلوگیری از تغییر ناگهانی طعم: چاشنیها را یکباره زیاد نکنید. بعد از هر بار اضافهکردن، فرصت بدهید خورشت چند دقیقه بجوشد و طعم مواد با هم ترکیب شود.
یادتان باشد همه خورشت ها به یک اندازه به ترشی یا شیرینی نیاز ندارند. بهتر است اول طعم اصلی غذا را حفظ کنید و بعد تغییرات کوچک و متناسب با همان خورشت را انجام دهید.
سوالات متداول درباره انواع خورشت ایرانی
معروفترین خورشت های ایرانی کداماند؟
خورش قورمهسبزی، قیمه، فسنجون و بادمجان از خورشت های شناختهشده و پرطرفدار ایرانی هستند. البته سلیقه مردم در شهرها و خانوادههای مختلف فرق میکند و خورشت هایی مثل باقلا قاتق، خورشت خلال و خورش انار هم در مناطق خودشان طرفداران زیادی دارند.
آیا میتوان خورش های ایرانی را بدون گوشت و مرغ درست کرد؟
بله، برای تهیه یک خورشت خوشمزه حتماً به گوشت یا مرغ نیاز ندارید. خورشت قارچ، باقلا قاتق و دال عدس نمونههایی از غذاهای بدون گوشت و مرغ هستند. حبوبات و سبزیجات میتوانند مواد اصلی این خورشت ها باشند و تنوع خوبی به برنامه غذایی شما بدهند.
چرا بعضی خورشت ها جا نمیافتند؟
جاافتادن خورشت به مقدار آب، میزان حرارت، زمان پخت و ترکیب مواد اولیه بستگی دارد. اگر آب خورشت زیاد باشد یا حرارت برای مدت طولانی بالا بماند، ممکن است خورشت به غلظت دلخواه نرسد یا مواد آن بیش از حد بپزند. بهتر است خورشت را با حرارت ملایم بپزید و در صورت نیاز، در اواخر پخت اجازه دهید آب اضافی آن کم شود.
برای خوشعطرترشدن خورشت های ایرانی چه کار کنیم؟
تازهبودن مواد اولیه و استفاده درست از ادویهها تأثیر زیادی در عطر خورشت دارد. تفتدادن مناسب پیاز، سرخکردن اصولی سبزی در خورشت هایی که سبزی دارند و استفاده بهاندازه از زردچوبه، فلفل و زعفران میتواند عطر غذا را بهتر کند. البته هر خورشت ترکیب مخصوص خودش را دارد؛ بهتر است ادویهها را آنقدر زیاد نکنید که طعم اصلی مواد از بین برود.
آیا میتوان خورشت را از روز قبل آماده کرد؟
بله، بسیاری از خورشت های ایرانی را میتوانید از روز قبل بپزید و هنگام سرو دوباره گرم کنید. بعضی از آنها بعد از چند ساعت استراحت، طعم موادشان بهتر با هم ترکیب میشود. خورشت را پس از پخت، در مدت مناسب خنک کنید و داخل ظرف دربسته در یخچال بگذارید. هنگام گرمکردن هم مطمئن شوید تمام قسمتهای آن کاملاً داغ شدهاند.
برای انتخاب خورشت مناسب، به چه نکاتی توجه کنیم؟
قبل از انتخاب، به زمان آشپزی، بودجه، تعداد نفرات و ذائقه کسانی که قرار است غذا را بخورند فکر کنید. برای یک وعده سریع، خورشت هایی با مواد اولیه سادهتر مناسباند؛ برای مهمانی میتوانید سراغ خورشت های مجلسیتر بروید و اگر غذای کمهزینهتری میخواهید، گزینههای بدون گوشت و مرغ را هم در نظر بگیرید. فصل مواد اولیه هم میتواند در انتخاب شما تأثیر داشته باشد.
آیا همه خورشت های ایرانی را باید با برنج سرو کرد؟
نه، هرچند برنج یکی از همراههای اصلی خورش در سفره ایرانی است، اما بعضی خورشت ها را میتوان با نان هم خورد. انتخاب همراه غذا به نوع خورش و عادت غذایی شما بستگی دارد. مهم این است که ترکیب نهایی با ذائقهتان جور باشد و از خوردن آن لذت ببرید.
سفرهتون همیشه رنگین
یکی از قشنگترین ویژگیهای آشپزی ایرانی، تنوعی است که در گوشهوکنار کشورمان میبینیم. از خورشت های معطر شمال ایران تا غذاهای تند و پرادویه جنوب، از خورشت های محلی غرب کشور تا غذاهای خوشطعم شرق ایران، هر منطقه چیزی برای چشیدن و لذتبردن دارد. این تنوع فقط به شهرها و استانها محدود نمیشود؛ فصلها هم سهم خودشان را در سفره ایرانی دارند. بهار با سبزیهای تازه و ریواس، تابستان با محصولات رنگارنگ باغها و فصلهای سرد با غذاهای جاافتاده و گرم، هرکدام طعموعطر خاص خودشان را دارند.
خورشت های ایرانی فقط ترکیبی از چند ماده اولیه نیستند؛ هرکدام بخشی از خاطرهها، سلیقهها و رسمورسوم مردم این سرزمین را با خودشان دارند. همین تفاوتهاست که باعث میشود از یک گوشه ایران تا گوشه دیگر، غذاهای تازهای پیدا کنیم و همچنان از امتحانکردن طعمهای جدید لذت ببریم. کمتر جایی را میتوان پیدا کرد که با چنین تنوعی از مواد اولیه، روشهای پخت و مزههای گوناگون روبهرو باشد.
حالا که با ۲۰ مدل از خورش های ایرانی آشنا شدید، نوبت شماست! ببینید کدام خورشت با سلیقه و شرایطتان جورتر است، دستور پختش را انتخاب کنید و برای یک وعده خوشمزه دستبهکار شوید. اگر هم خورشت محلی خاصی میشناسید که جایش در این فهرست خالی است، نامش را در بخش دیدگاهها بنویسید تا با غذاهای خوشمزه مناطق بیشتری از ایران آشنا شویم.
سفرهتون همیشه رنگین و دلتون گرم به عطر غذای ایرانی!